قانون ۴: قانون علت و معلول (کارما) – قوانین معنوی موفقیت

چهارمین قانون و یکی از مهمترین قوانین معنوی موفقیت، قانون علت و معلول (کارما) است. این قانون مشابه قانون سوم نیوتن است که می‌گوید: «هر عملی را عکس‌العملی است مساوی، ولی در جهت مخالف آن.»  طبق این قانون، هر عملی انرژی‌ای تولید می‌کند که به همان شکل به ما بازمی‌گردد. به‌زبان ساده، اگر بخواهیم در زندگی‌مان شادمانی ایجاد کنیم، باید بیاموزیم که بذر شادمانی بکاریم. در این مقاله به شرح این قانون و نحوه بکارگرفتن آن در کسب وکار و زندگی مان می پردازیم. لطفاً همراهمان باشید:

شرح قانون علت و معلول (کارما)

این قانون مشابه قانون سوم نیوتن است که می‌گوید: «هر عملی را عکس‌العملی است مساوی، ولی در جهت مخالف آن.» طبق این قانون، عمل و نتیجۀ عملی که انجام می‌دهیم، بر کیفیت زندگی حال و آینده و حتی گذشتگان و آیندگان ما اثر می‌گذارد.

طبق این قانون، هر عملی انرژی‌ای تولید می‌کند که به همان شکل به ما بازمی‌گردد. به‌زبان ساده،  اگر بخواهیم در زندگی‌مان شادمانی ایجاد کنیم، باید بیاموزیم که بذر شادمانی بکاریم. خروجی قانون علت و معلول نتیجه‌ای است که از ترکیب نیت و عمل ما به دست می‌آید. اگر نیت و عمل، هر دو خوب باشند، سرانجام و نتیجۀ آن خوب است و اگر نیت یا عمل بد باشد، نتیجۀ آن برای ما بد است.  

 گستره قانون علت و معلول (کارما)

هر عملی ذاتاً و به‌طور خودکار، نتایجی به‌دنبال دارد. نتایج عمل ما، نه‌تنها زندگی حال و آیندۀ ما و دیگران را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد، بلکه بر زندگی فرزندان و نسل‌های بعد ما و عاقبت درگذشتگان ما نیز می‌تواند اثر بگذارد. قانون علت و معلول در تمام ادیان یکسان است و به گونه‌های مختلف تشریح گردیده است. اجازه بدهید چند نمونه را باهم مرور کنیم:

در انجیل خداوند به حضرت موسی(ع) می‌فرماید: «نزد آن‌ها (خدایان دیگر) سجده مکن و آن‌ها را عبادت منما؛ زیرا من، خدای تو، خدای غیور هستم که انتقام گناه پدران را از پسران تا پشت سوم و چهارم از آنانی که مرا دشمن دارند، می‌گیرم.»[۱]  به عبارت دیگر اعمال کنونی ما بر نسلهای بعدیمان هم اثر گذار است و همچنین بسیاری معتقدند اعمال انسان برگذشتگان نیز تأثیرگذار است و برای آرامش و آمرزش روح ازدست‌رفتگانشان خیرات می‌کنند یا آمرزش می طلبند.

پیامبر اکرم (ص) فرمودند: ارواح مؤمنان هر جمعه به آسمان دنیا می‌آیند و روبروی خانه ها می‌ایستند و هر یک با آوای حزین در حالی که می‌گرید می‌گوید ای کسان من، ای فرزندانم، پدرم، مادرم، نزدیکانم به ما عطوفت کنید. خدای شما را بیامرزد… [۲]

گسترش نیکی در جهان و فلسفۀ «پندار نیک، گفتار نیک، کردار نیک» زرتشتیان نیز بر پایۀ همین قانون بوده است.

ما ز فرهنگ کهن بر دوش باری داشتیم       که برای حفظ آن بس خانه‌ها بگذاشتیم

ما پلی هستیم از بگذشته تا آیندگان              با چنین اندیشه‌ای با خود پیمان داشتیم …

تا که فرهنگ وطن جاوید ماند همچنان         بافروغ مهر و ایمان پرچمی افراشتیم      رستم خسرویان(رخسار)

گسترۀ این قانون در دو بُعد زمان و افراد، بسیار وسیع است و تمام ادیان الهی برای بهبود اعمال و نتیجۀ اعمال انسان تلاش کرده‌اند.

بکارگیری قانون علت و معلول (کارما) در زندگی و کسب وگار – انتخاب آگاهانه

دانستیم که اعمال ما تاثیرگذار تر از آنچه هستند که می اندیشیم. اما چگونه می‌توانیم این قانون را در زندگی روزمره به کار بگیریم و تأثیر آن را در بهبود عملکرد فردی و اجتماعی خود ببینیم؟

برای پاسخ به این سؤال، باید بدانیم که هر عمل ما، دانسته یا نادانسته، حاصل نیات و انتخاب‌هایی است که در زندگی خود داریم. بنابراین مفهوم ضمنی قانون علت و معلول، انتخاب آگاهانه است.

 دارن هاردی [۵]. در کتاب اثر مرکب می‌گوید: «بزرگ‌ترین مسئلۀ شما این نیست که از روی عمد، انتخاب‌های بد می‌کنید. اتفاقاً حل‌کردن این مشکل خیلی راحت است. بزرگ‌ترین مشکل این است که موقع انتخاب‌کردن، اصلاً به انتخاب‌هایتان توجه ندارید.

در برخی از مواقع، حتی از انتخاب‌هایتان آگاه نیستید.» ما انتخاب‌کننده‌ای نامحدودیم و جایگاه کنونی‌مان حاصل انتخاب‌هایمان بوده است. بعضی از این انتخاب‌ها آگاهانه‌اند و بقیه به‌طور ناخودآگاه بوده‌اند. در واکنش‌های ناخودآگاه، واکنش‌های ما شرطی شده و پیش‌بینی‌پذیر است؛ لذا در برابر محرک‌های محیط خود، پاسخ‌هایی تکراری و پیش‌بینی‌پذیر داریم.

چنین به نظر می‌رسد که واکنش‌های ما را مردم و موقعیت‌ها خودبه‌خود برمی‌انگیزند. فراموش کرده‌ایم که این واکنش‌ها را نیز خودمان انتخاب می‌کنیم. اگر احساس فلاکت می‌کنیم، احساس بدبختی و فلاکت را خودمان انتخاب کرده‌ایم. همچنین لحظاتی که احساس خوشبختی می‌کنیم، حاصل انتخاب‌های آگاهانه یا ناآگاهانۀ قبلی‌مان بوده است.

در هر حال، احساس خوشبختی یا بدبختی همچنان فقط یک احساس است. اگر به ما توهینی شود، می‌توانیم انتخاب کنیم که عصبانی شویم، نشنیده بگیریم، برنجیم یا مقابله‌به‌مثل کنیم. اما هر واکنشی که در قبال آن توهین نشان دهیم، همچنان یک انتخاب است.

در سال ۱۹۹۴ دکتر ویلیام گلسر[۳] در پاسخ به این پرسش که «رفتار و انتخاب انسان‌ها چگونه است و افراد چرا و چگونه انتخاب می‌کنند؟» تئوری انتخاب[۴] را مطرح کرد و در کتابی به همین نام در سال ۱۹۹۸ منتشر ساخت.

او معتقد است هرآنچه از انسان سر می‌زند و هر انتخابی که می‌کند، به‌صورت یک رفتار بروز می‌کند. همۀ رفتارهای انسان درونی است و برای ارضای یکی از نیازهای پنج‌گانه برانگیخته می‌شود:

۱. عشق و احساس تعلق

 ۲ . قدرت (شهرت، موفقیت از نظر دیگران)

۳.تفریح

۴. آزادی

 ۵. بقا

ویلیام گلسر معتقد است: «تنها هنگامی که افراد در ارضای نیازهای خود ناکام می‌مانند، دست به رفتار می‌زنند»؛ یعنی رفتار و عمل خاصی را انتخاب می‌کنند تا شاید بدان وسیله نیازشان را برآورده سازند. رفتار هر انسانی هدفمند است و هدف او ارضای یکی از نیازهای پنج‌گانه است.

به‌عقیدۀ گلسر، راه رهایی از بسیاری از مشکلات و بهبود کیفیت زندگی افراد، اصلاح رفتارها و انتخاب‌ها به‌صورت آگاهانه است و اگر انسان‌ها خود را از درون تقویت و توانمند کنند، بر سختی‌ها و مشکلات بیشتری غالب خواهند شد. او در کتاب خود، نکات کلیدی نظریۀ انتخاب را در قالب ده اصل خلاصه کرده و راهکار اصلاح رفتار و انتخاب را که به عمل مناسب و کسب نتیجه مطلوب منجر می‌شود در بازتعریف آزادی‌های شخصی فرد و نحوۀ عملکرد وی به‌شرح زیر می‌داند:

۱. تنها فردی که می‌توانیم رفتارش را کنترل کنیم، خودمان هستیم. به‌بیان دیگر، هیچ‌کس غیر از خودمان نمی‌تواند ما را به کاری مجبور کند و آزادی شخصی ما را بگیرد. در این مواقع می‌توانیم تصمیم بگیریم که از چه میزان آزادی شخصی خود صرف‌نظر کنیم.

۲. تمام آنچه می‌توانیم از دیگران دریافت کنیم و به دیگران بدهیم، اطلاعات است. اینکه با این اطلاعات چگونه برخورد کنیم، به انتخاب خودمان بستگی دارد.

۳. تمام مشکلات روان‌شناختی بلندمدت، از «مشکلات رابطه‌ای» سرچشمه می‌گیرد.

۴. همیشه آن «رابطۀ مشکل‌دار» بخشی از زندگی کنونی ماست. برای کشف آن رابطه، جست‌وجوی چندانی نیاز نیست. این رابطه، رابطه‌ای است که همین الان در جریان است. ما می‌توانیم از خیلی چیزها آزاد شویم؛ اما هرگز نمی‌توانیم بدون حداقل یک رابطۀ شخصیِ رضایت‌بخش، شادمانه زندگی کنیم. بنابراین همان طور که شکل رابطه در طول زمان تغییر می‌کند، آزادی‌مان نیز باید به‌طور دائم بازتعریف شود.

۵. وقایع دردناک گذشته، بر آنچه امروز هستیم، تأثیر شگرفی گذاشته است؛ ولی بازنگری این گذشتۀ دردناک، در بهبودبخشیدن به روابط مهم کنونی کمکی به ما نمی‌کند. وظیفۀ ما این است که برای اصلاح و بهبود روابط کنونی خود، هرچه از دستمان برمی‌آید، انجام دهیم.

۶. پنج نیاز ژنتیکی (موروثی) ما را هدایت می‌کند: نیاز به بقا، نیاز به عشق و احساس تعلق، نیاز به قدرت، نیاز به آزادی، نیاز به تفریح. ما فقط قادر به برآورده‌ساختن نیازهای خودمان و کمک به برآورده‌کردن نیازهای دیگران هستیم. تلاش برای ارضای نیاز دیگران به‌معنای درگیرساختن خود در کاری غیرممکن و صرف‌نظر‌کردن از آزادی‌مان است.

۷. ما می‌توانیم نیازهایمان را فقط از طریق تصاویری که در دنیای مطلوب خود داریم، ارضا کنیم. اگر تصویری را در دنیای مطلوبمان جای دهیم که نتوانیم به آن دست یابیم، در واقع آزادی خود را از دست می‌دهیم.

۸. تمام آنچه از لحظۀ تولد تا مرگ از ما سر می‌زند، رفتار است. تمام رفتارهای ما «یک رفتار کلی» است که از چهار مؤلفۀ به‌هم‌پیوستۀ عمل، فکر، احساس و فیزیولوژی تشکیل شده است.

۹. ما رفتارهایمان را انتخاب می‌کنیم. تمام رفتارهای کلی معمولاً با فعل بیان می‌شوند. برای مثال، به‌جای عبارت «من افسرده هستم»، درست آن است که بگوییم: «من افسردگی را انتخاب کرده‌ام.»

۱۰. تمام رفتارها انتخابی است؛ اما ما بر مؤلفه‌های عمل و فکر به‌طور مستقیم و بر مؤلفه‌های احساس و فیزیولوژی به‌طور غیرمستقیم تسلط داریم؛ یعنی با انتخاب شیوۀ عمل و فکرمان و به‌واسطۀ آن‌ها، احساس و فیزیولوژی خود را نیز می‌توانیم کنترل کنیم.

تمرین- به گارگیری قانون علت و معلول در کسب وکار وزندگی

۱. هرآنچه در این لحظه پیش می‌آید، نتیجۀ انتخاب‌هایی است که در گذشته کرده‌اید. اگر گامی به پس بردارید و لحظه‌ای را بنگرید که انتخاب مهمی کرده‌اید، می‌توانید کل فرایند تصمیم‌گیری و انتخاب و نتایج آن را از حیطۀ ناهشیار به حیطۀ هشیار بیاورید. روش انتخاب آگاهانه و نظارۀ آن بسیار آگاهی‌بخش است. با انجام این تمرین، برخی از اعمال مهم و نتیجۀ اعمال خود را به نظاره می‌نشینید.  شناخت عمیق باورها، احساسات و ذهنیت های خود، مهمترین قدم به سوی خودشناسی  است.   

۲. رفتارها و واکنش‌های شدیدتان را مرور کنید و دریابید که این رفتار در واکنش به کدام‌یک از نیازهای پنج‌گانه صورت گرفته است: الف. عشق و احساس تعلق؛ ب. قدرت؛ ج. تفریح؛ د. آزادی؛ و. بقا. از این رفتار، چه نتایجی به دست آمده است؟   آیا می‌توانید رفتار بهتر و واکنش ملایم‌تری را جانشین این رفتار یا واکنش شدید بکنید؟

۳. یه ضرب المثل ژاپنی میگه اگه می خواهی ماهیگیر خوبی بشی باید بتوانی مثل یک ماهی فکر کنی! بنابراین شما هم اگر قصد موفقیت در کسب و کار و زندگیتان را دارید سعی کنید خودتان را در محیط و موقعیت طرف مقابل قرار دهید. مثلا خودتان را به جای طرف مقابل بگذارید و اگر جای طرف مقابل بودید چه توقع و انتظاری از برخورد دیگران داشتید؟ باید از ایده آل گرایی خارج شوید. یاد بگیرید خودتان را در شرایط مختلف و سخت بگذارید 

۴- صادق باشید. صداقت داشتن با خودتان و دیگران باعث افزایش اعتماد به نفستان می شود.  صداقت در رفتار و گفتار و کردارتان موجب آرامش فکری و تعارض درونی کمتر تان می شود. راحتی و شعف باطنی تان موجب جذب انرژیهای مثبت دیگران می شود.

جمع بندی قانون علت و معلول (کارما):

قانون علت و معلول (کارما) می گوید هر عملی نیرویی را تولید می‌کند که به همان شکل به ما بازمی‌گردد. همان ضرب المثل «هر چه بکاری همان را درو می‌کنی» 

بدیهی است اگر بخواهیم در زندگی‌مان شادمانی ایجاد کنیم، باید بیاموزیم که بذر شادمانی را بکاریم بنابراین بهترین راه برای فهمیدن و استفاده از قانون علت و معلول (کارما)، هوشیاری آگاهانه دربارۀ انتخاب‌های هر لحظه است. ما اساسا انتخاب‌کنندگانی نامحدودیم. بعضی از این انتخاب‌ها آگاهانه‌اند و مابقی به‌طور ناخودآگاه صورت گرفته‌اند.

دیپاک چوپرا می گوید : اگر لحظه‌ای گامی به پس بردارید و در لحظه‌ای که به انتخاب دست می‌زنید به آن بنگرید، آنگاه این نظاره کردن سبب می‌شود که کل فرآیند را از حیطه ناهشیار به حیطه هشیار بیاورید، این روش انتخاب آگاهانه و نظاره آن بسیار قدرت بخش است.

اما اگر نتوانستیم انتخاب‌های خود را شناسایی کنیم، باید رفتارهایمان را بسنجیم و دریابیم علت واقعی رفتارمان چه بوده است و این رفتار در جهت برآورده‌ساختن کدام نیاز به وجود آمده است. با دانستن این قانون، درمی‌یابیم که هیچ عملی کوچک نیست و وضعیت کنونی ما بازتاب اعمال خودمان بوده است.  

وقتی تصمیم گرفتیم در راستای رسیدن به هدف، عملی انجام دهیم یا عمل و رفتاری را ترک کنیم، باید بر تصمیممان پایدار باشیم و پافشاری کنیم. باید غیرت به خرج دهیم و با تمام وجود برای برآوردن خواسته‌مان تلاش کنیم. بسیاری از اوقات، ارزش‌هایمان را می‌شناسیم و انتخاب درستی هم می‌کنیم؛ اما ثبات قدم نداریم و از این شاخه به آن شاخه می‌پریم. باید برای خلق ارزش‌ها و رسیدن به اهداف، درد نیش را تحمل کنیم تا شیر بی‌دم و سر و اشکم از کار درنیاید. 

ای برادر صبر کن بر درد نیش            تا رهی از نیشِ نفسِ گبرِ خویش  (مولوی)

دارن هاردی می‌گوید: «وقتی انتخاب می‌کنید که حتی کوچک‌ترین فعالیت‌هایتان را در جهت تحقق اهدافتان به‌صورت مداوم و پایدار انجام دهید، بعد از مدتی نتایج شگفت‌انگیزی در زندگی‌تان می‌بینید. اما منتظر نتایج سریع نباشید. این، اقدامات کوچک و پایدار هستند که در طول زمان نتیجه می‌دهند.»

بنابراین راز بکارگیری قانون کارما در زندگی و کسب وکار، آگاهی از نیت اعمال و انتخابهایمان است و در صورتی به این باور برسیم که احساس درونی شادی یا ناراحتی مان بازتاب اعمالمان است در انتخاب اعمال نیک و مداومت در انجام آن بیشتر می کوشیم و نتیجه بکارگیری همگانی قانون علت و معلول (کارما) گسترش نیکی در جهان است.

 

برگرفته از کتاب از خودآفرینی تا کارآفرینی

سعید مصباح

سایت خودشناسی و توسعه فردی

کارآفرینی و توسعه کسب وکار

 

در صورت علاقه مندی به قوانین معنوی موفقیت (در کسب وکار و زندگی)  مقالات زیر را نیز مطالعه فرمایید:

• اصول و قوانین معنوی(طبیعی) فراتر از ارزشهای فردی
• قانون۱ : قانون وحدت یا قانون توانایی مطلق
• قانون۲: نظریه حرکت جوهری – قوانین معنوی موفقیت  
• قانون۳: قانون مبادله- 
• قانون۵ : قانون غایت حیات (دلیل زندگی)
• ۷ قانون معنوی موفقیت- دیپاک چوپرا

در صورت علاقه مندی به مطالعه مطالب در خصوص تصمیم‌گیری و انتخاب  مقالات زیر را نیز مطالعه فرمایید:

مدل ذهنی- بهبود منطق تصمیم‌گیری برپایه مدل ذهنی

چرا تصمیمات بدی می‌گیریم؟

چگونه شغل دلخواهم را بیابم؟ ۳ گروه شغلی خوداشتغالی، کارآفرینی و کارمندی

سیستم ارزشی فرد (نقش ارزشها در توسعه فردی)

 

منابع: 

[۱]. انجیل، باب بیستم، سفر خروج.

[۲]   «وسائل الشیعه، ج ۳، باب ۵۵، ص ۲۲۳

[۳]. William Glasser (1925-2013)

[۴]. درآمدی بر روان‌شناسی امید تئوری انتخاب، ترجمۀ علی صاحبی.

[۵].  دارن هاردی (Darren Hardy) نویسنده و سخنران موفق آمریکایی یکی از افرادی است که صورت جدی در این صنعت فعالیت می‌کند و آثار فاخری را نیز به عموم مردم جهان معرفی کرده است. بسیاری از بهترین کتابهای دارن هاردی در ایران هم به صورت کتاب های چاپی یا فایل های صوتی در اختیار علاقه مندان قرار گرفته است .