در این نوشتار با مفهوم هوش هیجانی بیشتر آشنا می شویم و با ارائه تستی ساده تست هوش هیجانی (EQ TEST) نسبت به سنجش هوش هیجانی اقدام می کنیم. برای بررسی و شناخت هوش هیجانی، بهتر است در ابتدا معنای هوش و هیجان را بدانیم.
هوش هیجانی چیست؟
هیجان، حالت عاطفی هوشیاری یا خودآگاهی است که در آن مفاهیمی همچون شادی، غم، ترس، نفرت یا علاقه، تجربه میشود. هیجان از حالتهای شناختی و ارادی متمایز است، به عبارتی، هیجان، مربوط به احساسها به ویژه جنبه های خوشایند و ناگوار فرآیند ذهنی است. هوش، دارای تعریفهای متفاوتی است که یکی از نزدیکترین تعریفها به این مبحث، هوش را عبارت از مجموعه توانائیهای شناختی می داند که امکان کسب دانش و یادگیری و چگونگی حل مشکلها را فراهم می سازد.
هوش هیجانی باید به هر حال، ترکیب دو حالت از سه حالت ذهن یعنی شناخت عاطفه یا هوش و هیجان باشد. دو روانشناس معروف پیتر سالووی و جان مایر ۱۹۹۷، هوش هیجانی را اینگونه تعریف کرده اند:
هوش هیجانی، توانائی درک هیجانها و عاطفه ها به منظور دستیابی و ایجاد هیجانهائی است تا ضمن کمک به تفکر بهتر، بتواند به شناخت هیجانها و عواطف بپردازد و در ضمن، هماهنگی لازم میان عواطف و احساسها برای ارتقاء عاطفی و هوشی را فراهم آورد.
در مقاله “تفاوت بهره هوشی با هوش هیجانی” به تفصیل در خصوص هوش هیجانی(EQ) صحبت کردیم و گفتیم که این هوش به عنوان یکی از عوامل بسیار موثر در موفقیت فردی شناخته شده است. هوش هیجانی یعنی توانایی مهار تمایلات عاطفی و هیجانی خود، درک خصوصیترین احساسات دیگران، رفتار آرام و سنجیده در روابط انسانی و خلاصه همانطور که ارسطو گفته است: «مهارت نادر به حق عصبانی شدن در حد و اندازه معقول، در زمان مناسب، با دلیل موجه و به شیوه شایسته» به عبارت دیگر فردی که از هوش هیجانی بالایی برخوردار است، به خوبی میتواند احساسات خود را مهار کند و آنها را به شکل مناسب بیان کند.
چنین فردی به دلیل داشتن حس همدلی بالا و کنترل مناسب بر هیجانات خود در روابط بین فردی موفقتر است و در نتیجه از امکانات و موقعیتهای بهتری در زندگی برخوردار میگردد. مفهوم هوش هیجانی توسط دانیل گلمن در سال ۱۹۹۵ رواج یافت. هوش درون فردی به توانایی تشخیص و درک احساسات شخصی، بیان احساسات، عقاید و افکار و دفاع از حقوق فردی به شیوهای غیرمخرب و رها بودن از وابستگی هیجانی اطلاق میشود.
هوش بین فردی به معنی توانایی همدلی یعنی آگاهی، درک و ارزیابی احساسات دیگران و همچنین ارتباط بین فردی به معنی ایجاد و حفظ روابط رضایتبخش دوطرفه (که شامل ابراز و دریافت محبت هستند) میباشد.
همچنین هوش بین فردی بالا به معنای مسئولیتپذیری اجتماعی بالا میباشد. سازگاری شامل توانمندیهای حل مساله، ارزیابی واقعیت و انعطافپذیری است. کنترل استرس توان تحمل وقایع ناخوشایند و شرایط استرسزا و همچنین مقاومت یا به تاخیر انداختن یک تکانه، سائق یا وسوسه برای عمل کردن میباشد. خلق عمومی به معنای احساس رضایت از زندگی شخصی، لذت بردن از خود و دیگران و نگاه کردن به نیمه پرلیوان و همچنین حفظ نگرش مثبت در مقابله با دشواریهای زندگی میباشد.
به طور کلی افرادی که EQیا هوش هیجانی بالایی دارند، سطح بالایی از عاطفه مثبت و سطح پایینی از عاطفه منفی نشان میدهند. این افراد با وجدان و پذیرنده هستند، مشکلات احساسی کمتری دارند و در روابط بین فردی عملکرد بهتری دارند.
آیا هوش هیجانی قابل اندازهگیری است؟
دانیل گلمن هوش هیجانی را به عنوان آگاهی نسبت به عواطف خود، مدیریت عواطف، برانگیختن خود، شناسائی عواطف دیگران و تنظیم روابط با دیگران تعریف نموده است. محقق دیگری به نام بار. آن در سال ۱۹۹۷ پرسشنامهای را برای سنجش هوش هیجانی (EQ) تهیه کرد. این پرسشنامه شامل ۱۳۳ مورد و از نوع پرسشنامه خودسنجی بود. در مجموع موردهای مطرح شده در پرسشنامه (EQ) پنج بعد اصلی هوش را اندازه میگیرند که عبارتند از: هوش درون فردی، هوش بین فردی، قابلیت انطباق، کنترل استرس و خلق عمومی.
از نظر وی ، امکان اندازه گیری هوش هیجانی وجود دارد؛ چرا که با تهیه پرسشنامه و آزمونی که در شبکهٔ جهانی اینترنت موجود است، میتوان سطح هوش هیجانی را اندازه گیری نمود. هوش هیجانی میتواند باعث نتیجه های دلخواه و مثبت در روابطمان با دیگران و خودمان شود و پیامدهای مثبتی مثل شادی، خوشبینی، موفقیتهای کاری، تحصیلی و شخصی به دنبال داشته باشد. اگر دارای سطح بالائی از هوش هیجانی باشیم، میتوانیم انتظار نتیجه های عملکرد مطلوب افزایش فروش، موقعیت تحصیلی، ازدواج موفق، رواط دوستانه و صمیمی با دیگران و برخورداری از سلامت جسمی و روانی را داشته باشیم. یکی از مهمترین توانائیهای هوش هیجانی در کیفیت انسانی، این است که میتوان آن را آموخت و در طول زندگی بهبود بخشید.
تست هوش هیجانی
۱) آیا میتوانید احساسهای خود را بازشناسی کنید و بگوئید در هر موردی بهطور دقیق، چه احساسی دارید؟
بلی خیر
۲) آیا میتوانید بین احساسهای گوناگونی که دارید، تمایز قائل شوید؟
بلی خیر
۳) آیا میدانید چه احساسی دارید و از چه راهی آن را نشان میدهید؟
بلی خیر
۴) آیا میتوانید احساسها، افکار و باورهایتان را از طریق روشهای غیرمخرب ابراز کنید؟
بلی خیر
۵) آیا همانطور که هستید به خودتان احترام میگذارید و خود را می پذیرید؟
بلی خیر
۶) آیا در بیشتر مواقع، احساس اعتماد به نفس و امنیت دارید؟
بلی خیر
۷) آیا نسبت به آنچه که دیگران در مورد شما میگویند، احساس خوبی دارید؟
بلی خیر
۸) آیا به قابلیتها و توانائیهای خود آگاه هستید؟
بلی خیر
۹) آیا به خودتان میگوئید که یک زندگی بامعنا، غنی و کامروا دارید؟
بلی خیر
۱۰) آیا نسبت به دستاوردهایتان احساس رضایتمندی میکنید؟
بلی خیر
۱۱) آیا نسبت به آنچه فکر میکنید و انجام میدهید، خودگردان و خودکنترل هستید؟
بلی خیر
۱۲) آیا از وابستگی هیجانی دیگران فارغ هستید؟
بلی خیر
• نحوه امتیازدهی:
بهازاء هر پاسخ بلی ۱ امتیاز به خود بدهید.
نتیجه: امتیاز بین ۱۰ تا ۱۲ نشاندهنده درجه بالای هوش هیجانی است.
با انجام دادن این تست چه چیزی را یاد میگیرید؟
اول مهمتر از همه، آزمون به شما میگوید که کدام مهارتها، نقاط قوت شما است و کدام نقاط، احتیاج به تقویت دارد. با انجام دادن این آزمون دربارهٔ تمایلها و رفتارهایتان، چیزهای بیشتری یاد خواهید گرفت. این آزمون ساده گام اول شناخت از هوش هیجانی خودتان است .
۱) مسئولیت عواطف و کامیابی ها را بپذیرید.
۲) به جای برچسب زدن به رفتار و انگیزه های دیگران احساسهای خودتان را بازنگری کنید.
۳) مهارتهای مؤثر سازش جویانه را برای حالت خاص روانی توسعه دهید. یاد بگیرید وقتی هیجان زده هستید، آرامش خود را حفظ کنید و برعکس، وقتی احساس خمودگی و ضعف میکنید، پرتلاش و پرتحرک باشید.
۴) به دنبال کسب پیروزی باشید و از شرایط منفی، درس زندگی بیاموزید.
۵) با خودتان صادق باشید. احساسهای منفی تان را بپذیرید و به دنبال یافتن منشاء آنها باشید. به دنبال راه حل هائی باشید تا به طور جدی بتوانید مشکلها را حل کنید.
۶) به احساسهای دیگران احترام بگذارید و به آنها نشان دهید برایشان احترام قائل هستید.
۷) از افرادی که به احساسهای شما احترام نمیگذارند یا قبولتان ندارند، دوری کنید.
۸) دو برابر آنچه حرف میزنید، گوش کنید.
۹) به ارتباطهای غیرکلامی اهمیت ندهید، وقتی با دیگران ارتباط برقرار می کنید به چهره آنها نگاه کنید، به لحن صدای آنها توجه کنید. علایم تن گفتاری (حرکتهای بدن) را به ذهن بسپارید و آنها را مدنظر قرار دهید.
۱۰) بدانید بهبود هوش هیجانی به زمان نیاز دارد و صبر و حوصله کنید و عجله نکنید
درصورت علاقه به مطالب هوش هیجانی و بهره هوشی، خواهشمند است به مقاله “تفاوت بهره هوشی با هوش هیجانی” که در همین سایت قرار دارد مراجعه فرمایید.
سایت خودشناسی و توسعه فردی، کارآفرینی و توسعه کسب وکار
){kind=link}
1 دیدگاه
پینگ کردن: 7 قانون معنوی موفقیت- دیپاک چوپرا - اندیشکاران